محله یوسف‌آباد؛ زمین‌های کارمندان و بانک استقراضی روسیه

یوسف‌آباد از محله‌های اصیل و قدیمی تهران در منطقه‌ی ۶ است. بنا بر ویکی‌پدیا از غرب به بزرگراه کردستان و محله‌ی امیرآباد، از شرق به ولیعصر و عباس‌آباد، از شمال به بزرگراه همت و ونک و از جنوب به خیابان دکتر فاطمی و دوراهی یوسف‌آباد می‌رسد.

از بانک روسی تا کارمندان

اراضی یوسف‌آباد در دوره‌ی قاجار به مالکیت بانک استقراضی روسیه درآمد. با سقوط نظام تزاری، دولت شوروی بانک و دارایی‌هایش را به دولت ایران واگذار کرد؛ آن بانک ابتدا «بانک ایران» و سپس «بانک فلاحتی» و بعد بانک کشاورزی نام گرفت. در ۱۳۱۹ وزارت دارایی زمین‌ها را به بهای ۹۳ هزار تومان از بانک کشاورزی خرید. چون زمین‌های زراعی کم‌درآمد بود و درآمد سالانه‌ی دولت از آن به چند هزار تومان هم نمی‌رسید، در ۱۳۲۲ آرتور میلسپو، مستشار آمریکایی وزارت دارایی، دستور داد زمین‌ها را به کارمندان دولت بفروشند.

زمین‌ها بر اساس مرغوبیت از متری یک تا سه تومان فروخته شد: به کارمندان با رتبه‌ی بالاتر قطعه‌های ۴۰۰ تا ۵۰۰ متری و به کارمندان جزء قطعه‌های ۱۸۰ تا ۲۰۰ متری. یکی دو قطعه‌ی هزارمتری هم فروخته شد که گفته می‌شود یکی را نخست‌وزیر وقت خرید. واگذاری بدون طراحی شهری و نقشه‌برداری و تعیین حدود کوچه‌ها انجام گرفت و به اختلاف‌هایی انجامید که روند واگذاری را طولانی کرد. تا پایان ۱۳۲۹ سه هزار قطعه در بخش شرقی واگذار شده اما ساخت‌وساز آغاز نشده بود؛ و برای بخش غربی دو هزار قطعه در نظر گرفته شد.

یوسف‌آبادِ دیگر

نام یوسف‌آباد به زمین‌های میرزا یوسف مستوفی‌الممالک هم گفته می‌شد، که طبق منابع در ۱۲۸۸ قمری اراضی بیرون از حصار تهران در شمال‌غرب دارالخلافه‌ی ناصری بود؛ از این زمین‌ها بخشی به پسرش حسن مستوفی‌الممالک رسید (باغ حسن‌آباد) و بالادست میدان یوسف‌آباد شکل گرفت. این دو روایت را از هم جدا بدانید: یکی زمین‌های مستوفی‌الممالک، دیگری محله‌ی کارمندان در دهه‌های ۲۰ و ۳۰.

نکته‌ی خریدار

چون زمین‌ها بدون طراحی شهری تقسیم شد، شکل کوچه‌ها و قطعه‌ها در یوسف‌آباد نامنظم‌تر از محله‌های برنامه‌ریزی‌شده است؛ عرض معبر، نور و پارکینگ هر ملک را جدا بسنجید.

اگر دنبال خانه در یوسف‌آباد هستید، ملک‌های واقعی را در نقشه‌ی ملک‌های برای فروش و ملک‌های اجاره ببینید؛ قیمت‌ها زود تغییر می‌کنند و عددی که امروز در یک مقاله بخوانید فردا قدیمی است. برای اینکه بدانید کدام محله به شما می‌خورد، راهنمای انتخاب محله‌ی مناسب را هم بخوانید.