چقدر از درآمد باید خرج اجاره شود؟ قاعده‌ی ۳۰ درصد و محاسبه‌ی رهن و اجاره

پرسش «چقدر از درآمدم را خرج اجاره کنم؟» جواب جهانی دارد و جواب تهرانی. جواب جهانی ساده است؛ جواب تهرانی به این بستگی دارد که رهن و اجاره را چطور حساب کنید.

قاعده‌ی ۳۰ درصد

رایج‌ترین قاعده‌ی سرانگشتی در دنیا این است که هزینه‌ی مسکن (اجاره یا قسط، به‌اضافه‌ی هزینه‌های ثابت مثل شارژ) از حدود یک‌سوم درآمد ماهانه بیشتر نباشد. این قاعده دقیق نیست؛ شاخص راهنماست. اگر درآمدتان پایین است، سی درصد هم ممکن است زیاد باشد؛ اگر بالا است، می‌شود بیشتر خرج کرد. ولی اگر هزینه‌ی مسکن از حدود نیمی از درآمد بالاتر برود، معمولاً جایی برای پس‌انداز و هزینه‌های غیرمنتظره نمی‌ماند.

رهن و اجاره را به یک عدد تبدیل کنید

در ایران بیشتر قراردادها ترکیبی از «رهن» (ودیعه‌ی قابل‌استرداد) و «اجاره‌ی ماهانه» است، و مقایسه‌ی دو قرارداد با رهن متفاوت دشوار است. راه ساده تبدیل رهن به اجاره‌ی معادل است. در خانه‌دِه از قاعده‌ی رایج ۳ درصد در ماه استفاده می‌کنیم: هر یک میلیون تومان رهن را معادل ۳۰ هزار تومان اجاره‌ی ماهانه می‌گیریم.

مثال: خانه‌ای با ۲۰۰ میلیون تومان رهن و ۸ میلیون تومان اجاره‌ی ماهانه، حدود ۶ میلیون (۳٪ از ۲۰۰ میلیون) بابت رهن به اجاره‌ی ماهانه اضافه می‌کند و معادل ۱۴ میلیون تومان در ماه می‌شود. خانه‌ی دیگری با ۴۰۰ میلیون رهن و بدون اجاره، معادل ۱۲ میلیون است. پس دومی با وجود «اجاره‌ی صفر» ارزان‌تر است، به شرط این‌که پول رهن را داشته باشید. این عدد تقریبی است و نرخ واقعی با بازار و نرخ بهره‌ی بانک تغییر می‌کند.

با درآمد خودتان بسنجید

اگر درآمد ماهانه‌ی خانواده ۴۰ میلیون تومان است، سی درصد آن ۱۲ میلیون تومان است. هر قراردادی که معادل ماهانه‌اش (اجاره + ۳٪ رهن) بالاتر از این عدد باشد، از قاعده بالاتر است. گاهی در تهران ناچارید از قاعده بالاتر بروید؛ ولی لااقل بدانید و به صورت آگاهانه تصمیم بگیرید، نه ناگهان.

وام ودیعه چه تغییری می‌دهد؟

وام ودیعه‌ی مسکن (برای مستاجران) بنا بر اعلام‌های سال ۱۴۰۵ در تهران تا ۳۶۵ میلیون تومان، با سود ۲۳ درصد و بازپرداخت پنج‌ساله است. اگر با اقساط مساوی حساب کنیم (محاسبه‌ی خودمان، نه عدد رسمی بانک)، قسط ماهانه‌ی ۳۶۵ میلیون با این شرایط حدود ۱۰ میلیون تومان می‌شود. یعنی این وام رهن را تأمین می‌کند ولی خودش یک هزینه‌ی ماهانه‌ی تازه است که باید در همان ۳۰ درصد جا بگیرد. مبلغ و شرایط را از بانک بپرسید، چون تغییر می‌کند.

چند توصیه‌ی عملی

• هزینه‌ی کل را حساب کنید: اجاره + معادل رهن + شارژ + هزینه‌ی رفت‌وآمد. گاهی خانه‌ی دورتر که ارزان‌تر است، با هزینه‌ی رفت‌وآمد گران‌تر درمی‌آید.
• برای تمدید قرارداد، محدودیت افزایش اجاره را بدانید و حتماً قرارداد کتبی با کد رهگیری ببندید.
• بخشی از درآمد را برای پس‌انداز نگه دارید؛ مستاجری که پس‌اندازش را صفر کرده، با اولین افزایش اجاره زمین می‌خورد.
• اگر هدفتان خرید خانه است، با برنامه‌ریز مالی خانه‌دِه ببینید اجاره‌ی فعلی با پس‌انداز لازم برای خرید چطور تعادل دارد.

بیشتر بخوانید: وام‌های مسکن کدام‌اند؟ راهنمای وام خرید، وام ودیعه و وام‌های حمایتی (۱۴۰۵) · چگونه مناسب‌ترین خانه را پیدا کنیم؟ از بودجه تا بازدید نهایی. برای دیدن قیمت‌های واقعی هر محله، نقشه‌ی ملک‌های خانه‌دِه را باز کنید.